فرض کنید وسط جادهاید، اینترنت قطع شده و مسیریاب گوشیتان فقط یک صفحه خالی نشان میدهد. مسیریابی آفلاین با OsmAnd دقیقاً برای همین لحظه ساخته شده است: نقشه کامل کشور را از قبل روی گوشیتان دانلود میکنید و بعد، بدون حتی یک کیلوبایت اینترنت، مسیریابی میکنید، مقصد را جستوجو میکنید و با راهنمای صوتی به مقصد میرسید. OsmAnd یک مسیریاب متنباز و رایگان است که روی دادههای اوپناستریتمپ کار میکند؛ نقشهاش را هزاران داوطلب در سراسر جهان، از جمله در ایران، بهروز میکنند. در این آموزش، نصب نسخه کامل رایگان، دانلود نقشه ایران و مسیریابی آفلاین را قدمبهقدم یاد میگیرید.

مسیریابی آفلاین با OsmAnd یعنی چه؟
مسیریابهای معمولی مثل گوگلمپس برای پیدا کردن مسیر و جستوجوی مقصد به اینترنت نیاز دارند؛ اگر اینترنت نباشد، نقشه هم نیست. در OsmAnd همهچیز برعکس است: فایل نقشه هر کشور را یکبار دانلود میکنید و روی حافظه گوشی میماند. بعد از آن، موقعیتیابی با ماهوارههای GPS انجام میشود که اصلاً به اینترنت ربطی ندارد و مسیریابی، جستوجو و راهنمای صوتی همه روی خود گوشی حساب میشوند.
سه ویژگی OsmAnd را از بقیه جدا میکند: اول اینکه متنباز است (پروانه GPL) و کدش برای همه باز است؛ دوم اینکه بدون حساب کاربری کار میکند، تبلیغ ندارد و داده موقعیت شما را جایی نمیفرستد؛ سوم اینکه نقشهاش از اوپناستریتمپ میآید، یعنی نقشهای که جامعه جهانی داوطلبان میسازند و معمولاً جادهها و تغییرهای تازه زودتر از نقشههای تجاری به آن میرسند. برای کاربر ایرانی یعنی چه؟ در قطعی اینترنت، در سفر به جاهایی که آنتن نمیدهد و برای مصرف نکردن بسته اینترنت، گوشیتان همچنان مسیریاب کامل است. پیشتر در آموزش «کیت آفلاین ایران» گفتیم که ابزارهای آفلاین را «قبل» از قطعی باید آماده کرد؛ OsmAnd مهمترین ابزار همان کیت برای پیدا کردن راه است. این آموزش هم مثل بقیه آموزشهای سایت در دسته آموزش قرار میگیرد.
نصب OsmAnd؛ نسخه کامل رایگان کجاست؟
OsmAnd در چند فروشگاه هست، ولی نسخهها یکسان نیستند و همینجا خیلیها اشتباه میکنند:
- اندروید، مسیر پیشنهادی — افدروید: نسخه OsmAnd~ در افدروید، نسخه کامل برنامه است؛ رایگان، بدون محدودیت دانلود نقشه، با خطوط تراز و ویکیپدیا آفلاین، و بدون سرویسهای گوگل. اول برنامه افدروید را نصب کنید، بعد در آن OsmAnd را جستوجو و نصب کنید.
- گوگلپلی: نسخه رایگان OsmAnd در گوگلپلی فقط ۷ دانلود نقشه میدهد و هر بهروزرسانی نقشه هم یکی از آن ۷ تا حساب میشود. رفع محدودیت با Maps+ (سالانه ۱۴٫۹۹ دلار یا یکبار ۶۹٫۹۹ دلار) یا اشتراک OsmAnd Pro است.
- آیفون — اپاستور: نسخه رایگان در آیفون ۵ دانلود نقشه میدهد و گزینههای پولی همان Maps+ و Pro هستند.
- نکته مهم برای اندروید: برای نسخه کامل لازم نیست دنبال نسخه کرکشده یا مودشده بگردید؛ نسخه افدروید «قانوناً» همان نسخه کامل و رایگان است. نسخه اندروید ۷ به بالا و آیفون iOS ۱۵ به بالا لازم است.
دانلود و دسترسی رسمی
دانلود نقشه ایران و کشورهای دیگر
بدون نقشه دانلودشده، OsmAnd فقط یک صفحه خالی است؛ پس این مرحله را با وایفای و پیش از سفر انجام دهید:
- برنامه را باز کنید و از منوی ☰ (سه خط) به «Maps & Resources» یا «نقشهها و منابع» بروید.
- در زبانه Downloads، قاره آسیا و بعد کشور ایران را انتخاب کنید. حجم هر نقشه زیر نامش نوشته شده است؛ دانلود را بزنید و صبر کنید کامل شود.
- اگر به کشورهای همسایه هم سفر میکنید، همانجا نقشه آنها را هم بگیرید؛ هر کشور دانلود جداگانه دارد.
- «نقشه کلی جهان» (World overview map) را هم دانلود کنید تا وقتی نقشه زوماوت است، زمین خالی نماند.
- برای بهروزرسانی، هر چند هفته یکبار به همین صفحه برگردید و از زبانه Updates گزینه Update all را بزنید؛ نقشهها ماهانه بهروز میشوند.
نکته: اگر حافظه گوشی کم است، فقط نقشه ایران و یکی دو کشور همسایه را نگه دارید؛ نقشههای اضافه را میشود هر وقت خواستید دوباره گرفت.
مسیریابی آفلاین قدمبهقدم
حالا که نقشه ایران روی گوشی است، مسیریابی بدون اینترنت اینطور است:
- GPS گوشی را روشن کنید؛ به اینترنت نیازی نیست.
- روی ذرهبین (جستوجو) بزنید و مقصد را بنویسید؛ آدرس، نام مکان یا مختصات. جستوجو فقط در نقشههایی کار میکند که دانلود کردهاید.
- از نتیجهها مقصد را انتخاب کنید و دکمه مسیریابی (آیکون جهت) را بزنید.
- پروفایل وسیله را انتخاب کنید؛ خودرو، موتورسیکلت، دوچرخه، پیاده یا حملونقل عمومی.
- «شروع» را بزنید. راهنمای صوتی پیچها را میگوید، فاصله تا پیچ بعدی، زمان رسیدن و سرعت روی نقشه دیده میشود و اگر از مسیر خارج شوید، مسیر تازه خودکار حساب میشود.

همچنین بخوانید
امکانات کاربردی OsmAnd که باید بشناسید
OsmAnd فقط مسیریاب نیست؛ چند قابلیتش در سفر واقعاً به کار میآید:
- پروفایلهای مسیریابی: خودرو، موتورسیکلت، دوچرخه، پیاده، حملونقل عمومی، کامیون، آفرود و قایق. هر پروفایل مسیر و تنظیمات خودش را دارد؛ مثلاً پروفایل دوچرخه از مسیرهای مخصوص دوچرخه میرود و پروفایل پیاده از کوچه و پیادهرو.
- جستوجوی آفلاین مکانها: کافه، رستوران، پمپ بنزین، بیمارستان، عابربانک و… را بدون اینترنت روی نقشه پیدا کنید.

- علاقهمندیها (Favorites): خانه، محل کار و مقصدهای پرتکرار را ذخیره کنید تا دفعه بعد فقط یک ضربه با مقصد فاصله داشته باشید؛ برای جاهایی که آدرس دقیق ندارند، نشانهگذاری با مختصات دقیقترین راه است.
- ثبت مسیر GPX: سفرتان را ضبط کنید؛ مسیر، ارتفاع و سرعت ثبت میشود و میتوانید آن را بهصورت فایل GPX خروجی بگیرید یا مسیرهای آماده دیگران را وارد کنید.

- خطوط تراز و نقشه توپوگرافی: با پلاگین Topography، خطوط تراز و سایهزنی پستیوبلندی روی نقشه میآید؛ برای کوهنوردی و طبیعتگردی لازم است. ویکیپدیا و ویکیسفر آفلاین هم در نسخه افدروید رایگان است.

- حالت شب، قطبنما و ویرایش نقشه: حالت شب برای رانندگی در تاریکی، خطکش شعاعی و قطبنما برای جهتیابی، و اگر اشتباهی در نقشه دیدید، میتوانید خودتان در اوپناستریتمپ اصلاحش کنید.
- نکته برای اهل آسمان: نسخه تازه iOS برنامه یک پلاگین نجوم هم دارد که نقشه ستارهها را نشان میدهد؛ اگر به رصد علاقه دارید، آموزش «آموزش Stellarium فارسی» را هم ببینید.
چند نکته مهم برای استفاده در ایران
- نقشه را «قبل» از سفر دانلود کنید. وسط جاده و بدون اینترنت دیگر نمیشود نقشه گرفت؛ این مهمترین نکته کل آموزش است.
- GPS را روشن کنید، اینترنت را نه. مسیریابی به اینترنت نیاز ندارد ولی بدون GPS روشن، برنامه نمیداند کجایید.
- باتری: GPS روشن و صفحه روشن باتری میخورد؛ در سفر طولانی شارژر فندکی یا پاوربانک همراه داشته باشید و روشنایی صفحه را کم کنید.
- نقشه را بهروز نگه دارید: جادههای تازه و تغییرها هر ماه به نقشه میرسند؛ ماهی یکبار بهروزرسانی کنید.
- کیفیت نقشه ایران: جادهها، بزرگراهها و شهرهای بزرگ پوشش خوبی دارند، ولی جستوجوی آدرس دقیق در بعضی مناطق بهخوبی گوگل نیست؛ مقصد را از قبل در علاقهمندیها ذخیره کنید یا از مختصات استفاده کنید.
- حریم خصوصی: بدون حساب کاربری و بدون تبلیغ، داده موقعیت شما از گوشی خارج نمیشود؛ برای کسانی که به حریم خصوصی حساساند، این خودش یک دلیل انتخاب است.
OsmAnd یا گوگلمپس؛ کدام برای شما بهتر است؟
پاسخ کوتاه: هر دو را داشته باشید و هر کدام را سر جای خودش استفاده کنید. گوگلمپس ترافیک لحظهای، جستوجوی قویتر و تصاویر خیابان دارد؛ ولی بدون اینترنت مسیریابی نمیکند و به حساب گوگل وابسته است. OsmAnd آفلاین کامل است، حریم خصوصی دارد و نسخه کاملش از افدروید رایگان است؛ ولی ترافیک لحظهای ندارد و رابط کاربریاش اول کمی شلوغ بهنظر میرسد. برای رفتوآمد روزانه در شهر با ترافیک، گوگلمپس؛ برای سفر بینشهری، جادههای بدون آنتن، کوهنوردی و روزهای قطعی اینترنت، OsmAnd. با یکبار دانلود نقشه ایران، خیالتان راحت است که مسیریابتان هر وقت که لازمش دارید کار میکند، با اینترنت یا بدون آن.
جمعبندی
مسیریابی آفلاین با OsmAnd یعنی اینکه مسیریابتان وابسته به اینترنت نباشد: نسخه کامل رایگان را از افدروید بگیرید، نقشه ایران را با وایفای دانلود کنید و بعد، در هر جاده و هر شرایطی، با راهنمای صوتی به مقصد برسید. اگر تا حالا فقط با گوگلمپس رانندگی کردهاید، این هفته OsmAnd را نصب کنید و یک مسیر آشنا را با آن بروید؛ تفاوت را همان یک بار میفهمید. تجربهتان را در دیدگاهها بنویسید: نقشه شهر شما در OsmAnd چقدر کامل است؟
کیت آفلاین ایران؛ گوشیتان را برای قطعی اینترنت آماده کنید
آموزش استلاریوم؛ آسمان شب را روی کامپیوتر و گوشی ببینید