اپل همدم‌های هوش مصنوعی را ۱۸+ کرد؛ قانون تازه اپ استور یعنی چه؟

از ۲۵ آبان ۱۴۰۵ (۱۶ نوامبر ۲۰۲۶) قانون تازه‌ای در اپ استور اجرا می‌شود که مستقیم سراغ یکی از داغ‌ترین دسته‌های این روزهای دنیای هوش مصنوعی می‌رود: همدم هوش مصنوعی. اپل در ۱۱ آبان ۱۴۰۵ (۲ نوامبر ۲۰۲۶) به توسعه‌دهنده‌ها اعلام کرد که از این تاریخ، هر اپی که امکان دوست‌یابی یا رابطه عاطفی — چه با آدم واقعی و چه با یک همدم مجازی — بدهد، در اپ استور دست‌کم رده سنی ۱۸+ می‌گیرد. این یعنی خیلی از اپ‌هایی که تا امروز با برچسب ۴+ یا ۱۲+ در دسترس نوجوان‌ها بودند، به‌زودی از دسترس آن‌ها خارج می‌شوند. در این مطلب می‌بینیم قانون تازه دقیقاً چه می‌گوید، همدم هوش مصنوعی چیست و این تغییر برای کاربر ایرانی یعنی چه.

خبر در یک نگاه؛ سه تاریخ مهم

ماجرا یک اعلامیه کوتاه از طرف اپل برای توسعه‌دهنده‌هاست، نه یک رویداد پر سر و صدا؛ اما پیامدش برای میلیون‌ها کاربر آیفون جدی است. سه تاریخ را به خاطر بسپارید:

• ۱۱ آبان ۱۴۰۵ (۲ نوامبر ۲۰۲۶): اپل قانون تازه را اعلام کرد.
• ۲۵ آبان ۱۴۰۵ (۱۶ نوامبر ۲۰۲۶): دو سؤال تازه به فرم رده سنی در «اپ استور کانکت» اضافه می‌شود و توسعه‌دهنده‌ها باید هنگام ثبت به‌روزرسانی یا تغییر رده سنی، به آن‌ها جواب بدهند.
• ۲۲ دی ۱۴۰۵ (۱۲ ژانویه ۲۰۲۷): مهلت نهایی؛ تا این روز همه اپ‌های فروشگاه باید هر دو اظهارنامه تازه را تکمیل کرده باشند.

نکته مهم این است که این قانون، ممنوعیت دانلود برای بزرگسالان نیست؛ تغییر رده سنی است. اپ‌ها حذف نمی‌شوند و گفت‌وگوهای داخلشان هم عوض نمی‌شود؛ فقط برچسب سنی‌شان بالا می‌رود و دانلودشان برای حساب‌های زیر ۱۸ سال بسته می‌شود.

همدم هوش مصنوعی یعنی چه؟

همدم هوش مصنوعی یک چت‌بات معمولی نیست؛ اپی است که یک شخصیت ثابت دارد و با شما رابطه‌ای مداوم می‌سازد: دوست، هم‌صحبت، یا شریک عاطفی مجازی. نمونه‌های معروفش «رپلیکا» (Replika) و «کاراکتر ای‌آی» (Character.AI) هستند؛ بعضی چت‌بات‌های عمومی هم حالت‌های عاشقانه دارند، مثل حالت «اسپایسی» در گروک. تفاوت این اپ‌ها با یک دستیار عمومی مثل چت‌جی‌پی‌تی این است که هدفشان جواب دادن به سؤال نیست؛ هدفشان «بودن» کنار کاربر است: خاطره نگه می‌دارند، لحن و سلیقه شما را یاد می‌گیرند و گفت‌وگو را روز به روز ادامه می‌دهند.

همین ویژگی است که این دسته را برای اپل حساس کرده است. پژوهش یک مؤسسه مستقل در تابستان ۱۴۰۵ نشان داد که حدود ۶۰ درصد از اپ‌های همدم هوش مصنوعی، برای افراد زیر ۱۸ سال هم قابل دانلود بودند و بیش از هزار اپ آیفونی از این دسته، برچسب ۴+ داشتند؛ یعنی رسماً «بدون محتوای نامناسب» معرفی می‌شدند. قانون تازه دقیقاً همین شکاف را هدف گرفته است.

دقیقاً چه چیزی عوض می‌شود؟

اپل دو توصیف‌گر تازه به پرسشنامه رده سنی اضافه می‌کند که توسعه‌دهنده باید درباره هر کدام اظهارنظر کند:

• «اشتراک‌گذاری موقعیت مکانی» (Shared Location): اپ، موقعیت واقعی کاربر را با شخص یا گروه دیگری به اشتراک می‌گذارد. این مورد در بیشتر مناطق روی حداقل رده سنی اثر نمی‌گذارد؛ فقط در برزیل، طبق قانون محلی، رده A16 (بالای ۱۶ سال) می‌گیرد.
• «دوست‌یابی و روابط» (Dating and Relationships): اپ امکان آشنایی و رابطه عاطفی بین آدم‌های واقعی یا با یک همدم مجازی که محتوای جنسی یا عاشقانه دارد را می‌دهد. هر اپی که این مورد را اعلام کند، دست‌کم رده ۱۸+ می‌گیرد؛ بدون استثنا.

چند نکته ظریف هم هست که بد نیست بدانید. اول این‌که قانون، ویژگی اپ را ملاک می‌داند، نه اسم و ادعای سازنده‌اش؛ یعنی یک چت‌بات عمومی که حالت عاشقانه دارد هم مشمول می‌شود، حتی اگر در توضیحات فروشگاهش از کلمه «دوست‌یابی» استفاده نکرده باشد. دوم این‌که چت‌بات‌های عمومی مثل چت‌جی‌پی‌تی که وارد رابطه عاطفی نمی‌شوند، طبق متن اعلامیه مشمول این رده نیستند؛ پس اگر از خلاصه جزوه با چت جی پی تی برای درس استفاده می‌کنید، خیالتان راحت باشد. سوم این‌که اپ‌هایی که از قبل روی گوشی نصب‌اند، پاک نمی‌شوند؛ محدودیت تازه موقع دانلود و به‌روزرسانی اعمال می‌شود. و در نهایت، اپل از بزرگسالان نخواسته مدرک شناسایی بارگذاری کنند؛ رده سنی، برچسب محتواست و با کنترل‌های والدین مثل «اسکرین تایم» کار می‌کند.

این قانون برای کاربر ایرانی یعنی چه؟

برای بیشتر کاربران ایرانی، بخش «دوست‌یابی با آدم واقعی» این قانون عملاً فرقی نمی‌کند؛ اپ‌های دوست‌یابی در ایران به‌خاطر تحریم و نبود پرداخت و احراز هویت، از اول هم درست کار نمی‌کردند. اثر واقعی قانون این‌جاست: روی همدم‌های هوش مصنوعی که این روزها در ایران هم کاربر دارند.

رده سنی اپ استور بر اساس سن ثبت‌شده در «اپل آیدی» شما اعمال می‌شود، نه بر اساس موقعیت جغرافیایی یا وی‌پی‌ان؛ پس تغییر آی‌پی چیزی را عوض نمی‌کند. اگر اپل آیدی شما با تاریخ تولد واقعی و بالای ۱۸ سال ساخته شده، دانلود این اپ‌ها برای شما مثل قبل ادامه دارد. اما اگر اپل آیدی با سن زیر ۱۸ سال ساخته شده — یا یک اپل آیدی خانوادگی تحت نظارت والدین دارید — از ۲۵ آبان به بعد، دانلود و به‌روزرسانی اپ‌های ۱۸+ برایتان بسته می‌شود. خیلی از کاربران ایرانی اپل آیدی را سال‌ها پیش با تاریخ تولد غیرواقعی ساخته‌اند؛ حالا وقتش است که تاریخ تولد حسابتان را چک کنید تا بعداً موقع دانلود به مشکل نخورید.

یک نکته دیگر هم مخصوص والدین است: اگر فرزندتان آیفون دارد و با اپ‌های چت‌بات بازی می‌کند، این قانون یک فرصت خوب است تا یک بار با هم فهرست اپ‌های نصب‌شده را مرور کنید. همدم هوش مصنوعی برای یک نوجوان، چیزی بیشتر از یک بازی است؛ یک رابطه مجازی است که می‌تواند روی احساساتش اثر بگذارد و بعضی از این اپ‌ها اشتراک پولی و خرید درون‌برنامه‌ای هم دارند.

چطور رده سنی یک اپ را در آیفون ببینیم؟

قبل از این‌که قانون اجرا شود، بد نیست همین امروز روش چک کردن رده سنی را بلد باشید:

• در صفحه اپ در اپ استور: به پایین صفحه اسکرول کنید تا به بخش اطلاعات برسید؛ رده سنی (مثلاً ۴+ یا ۱۸+) همان‌جا، کنار نام توسعه‌دهنده نوشته شده است. با لمس آن، توضیح کوتاهی درباره دلیل رده می‌بینید.
• در تنظیمات گوشی: مسیر Settings و بعد Screen Time و سپس Content & Privacy Restrictions را باز کنید؛ در بخش Content Restrictions و گزینه Apps می‌توانید مشخص کنید که اپ‌های با چه رده سنی اجازه نصب داشته باشند.
• برای فرزند: اگر «اشتراک‌گذاری خانوادگی» (Family Sharing) فعال است، گزینه Ask to Buy را روشن کنید تا هر دانلود یا خرید تازه، اول به تأیید شما برسد.

این سه کار، پنج دقیقه وقت می‌گیرد و بعد از ۲۵ آبان دیگر غافلگیر نمی‌شوید.

جمع‌بندی

اپل از ۲۵ آبان ۱۴۰۵ (۱۶ نوامبر ۲۰۲۶) به اپ‌های دوست‌یابی و همدم هوش مصنوعی در اپ استور رده ۱۸+ می‌دهد و تا ۲۲ دی ۱۴۰۵ (۱۲ ژانویه ۲۰۲۷) همه اپ‌ها باید وضعیتشان را اعلام کرده باشند. خبر خوب این است که چت‌بات‌های عمومی و آموزشی مشمول این قانون نیستند و اپ‌های نصب‌شده هم پاک نمی‌شوند؛ خبر مهم‌تر این است که اگر سن اپل آیدی شما زیر ۱۸ سال ثبت شده، از این به بعد دانلود این دسته از اپ‌ها برایتان بسته می‌شود. پس تاریخ تولد اپل آیدی را چک کنید، رده سنی اپ‌های گوشی فرزندتان را یک بار ببینید و اگر از همدم هوش مصنوعی استفاده می‌کنید، بدانید که از این پس رسماً یک اپ مخصوص بزرگسالان است.

سؤالات پرتکرار

آیا چت‌جی‌پی‌تی هم ۱۸+ می‌شود؟ نه؛ طبق متن اعلامیه اپل، چت‌بات عمومی که وارد رابطه عاطفی یا محتوای جنسی نمی‌شود، مشمول توصیف‌گر «دوست‌یابی و روابط» نیست و رده‌اش عوض نمی‌شود.

اپ‌های همدم هوش مصنوعی از اپ استور حذف می‌شوند؟ نه؛ اپل نگفته این اپ‌ها را حذف می‌کند. فقط رده سنی‌شان به ۱۸+ می‌رسد و دانلودشان برای حساب‌های زیر ۱۸ سال بسته می‌شود.

منبع: اعلامیه اپل برای توسعه‌دهندگان با عنوان «Upcoming: New age rating content descriptors in App Store Connect» — ۱۱ آبان ۱۴۰۵ (۲ نوامبر ۲۰۲۶). جزئیات رده‌های سنی را می‌توانید در صفحه رده‌بندی سنی اپ استور در سایت اپل ببینید.