بازگشت انسان به ماه پس از بیش از نیم قرن انتظار، سرانجام تاریخ قطعی گرفت. ناسا روز جمعه ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ رسماً اعلام کرد که مأموریت «آرتمیس ۴» در سال ۲۰۲۸ فضانوردان را دوباره روی سطح ماه فرود خواهد آورد؛ رویدادی که نخستین فرود سرنشین‌دار بر ماه از زمان مأموریت افسانه‌ای آپولو ۱۷ در سال ۱۹۷۲ خواهد بود. مدیر ناسا، جرد آیزاکمن، در یک نشست خبری در مرکز فضایی کندی گفت آژانس فضایی آمریکا با شتابی بی‌سابقه در حال پیشبرد برنامه است و این بار هدف فقط یک سفر کوتاه نیست، بلکه ساختن یک پایگاه دائمی روی ماه است.
بازگشت انسان به ماه؛ آرتمیس ۴ نخستین فرود از زمان آپولو
به گفته آیزاکمن، «آرتمیس ۴» مهم‌ترین مأموریت برنامه آرتمیس است و ناسا همه تلاش خود را می‌کند تا «بیشترین شانس ممکن برای بازگشت ایمن و موفق آمریکایی‌ها به سطح ماه در سال ۲۰۲۸» فراهم شود. او تأکید کرد که وقتی فضانوردان نخستین گام‌های خود را روی ماه بردارند، یک مریخ‌نورد و نخستین اجزای یک حضور دائمی انسانی از قبل در انتظارشان خواهد بود؛ تصویری که با مأموریت‌های آپولو تفاوت بنیادین دارد.
آیزاکمن از یک «مسابقه فضایی تازه» سخن گفت؛ این بار نه در برابر شوروی، بلکه در برابر چین. به گفته او، رقابت این بار «بسیار نزدیک‌تر از چیزی خواهد بود که لازم بود»، چون در سال‌های گذشته کارها کند پیش رفته است. اما حالا ناسا می‌خواهد با حذف جلسات بی‌پایان و بروکراسی اداری، همان شتاب و فوریت دوران آپولو را بازگرداند؛ دوره‌ای از ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۲ که در آن ۲۴ فضانورد به ماه سفر کردند و ۱۲ نفر روی سطح آن قدم گذاشتند. آیزاکمن این رویکرد را «همان دستورالعملی دانست که این آژانس خیلی خوب بلد است؛ همان دستورالعملی که از فرود آپولو ۷ تا آپولو ۱۱ فقط نه ماه طول کشید.»
آرتمیس ۳؛ تمرین بزرگ در مدار زمین
یک سال پیش از فرود تاریخی، نوبت یک تمرین حیاتی است. ناسا تأیید کرد که «آرتمیس ۳» تابستان آینده (تابستان ۲۰۲۷) پرتاب می‌شود؛ مأموریتی دو هفته‌ای با چهار فضانورد که کاملاً در مدار زمین انجام می‌شود و این بار خبری از سفر به ماه نیست. هدف این پرواز، تمرین اتصال کپسول «اوریون» به هر دو فرودگر ماه است.
ترکیب خدمه این مأموریت شامل سه فضانورد ناسا و یک فضانورد ایتالیایی است. آن‌ها سوار بر کپسول اوریون به فضا می‌روند و در دو ارتفاع مختلف با فرودگرها اتصال آزمایشی انجام می‌دهند: نخست با فرودگر شرکت «بلو اوریجین» در ارتفاع حدود ۴۳۵ کیلومتری بالای زمین، و سپس با «استارشیپ» شرکت اسپیس‌ایکس در مداری کمی پایین‌تر. انجام این مأموریت به سه پرتاب پشت سر هم از پایگاه کیپ کاناورال نیاز دارد؛ کاری که آمییت کشاتریا، معاون مدیر ناسا، آن را برای علاقه‌مندان به موشک «فوق‌العاده هیجان‌انگیز» توصیف کرد.
نشانه‌های آماده‌سازی از همین حالا دیده می‌شود: ناسا ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ آخرین بخش‌های موتورهای سوخت جامد موشک SLS مخصوص آرتمیس ۳ را روی سکوی پرتاب متحرک در مرکز کندی سوار کرد. فرانک روبیو، فضانورد ناسا و عضو خدمه آرتمیس ۳، درباره بلندپروازی این برنامه گفت: «فوق‌العاده بلندپروازانه است. یک چیزی که همیشه باور داشته‌ام و یاد گرفته‌ام این است که روی آمریکا شرط‌بندی نکنید.»
دو فرودگر، یک انتخاب نهایی؛ اسپیس‌ایکس یا بلو اوریجین
یکی از حساس‌ترین تصمیم‌های پیش رو، انتخاب فرودگری است که خدمه آرتمیس ۴ را به سطح ماه می‌رساند. دو شرکت خصوصی به‌طور موازی در حال توسعه فرودگرهای خود هستند: اسپیس‌ایکس متعلق به ایلان ماسک و بلو اوریجین متعلق به جف بزوس. به گفته مدیران ناسا، آژانس «تا آخرین لحظه ممکن» گزینه‌های خود را باز نگه می‌دارد و عجله‌ای برای انتخاب یکی از این دو ندارد؛ هر دو شرکت با تمام توان به سمت فرود در سال ۲۰۲۸ حرکت می‌کنند و ناسا همزمان نیروی انسانی خود را تقویت می‌کند تا از پس این ضرباهنگ بربیاید.
بازگشت انسان به ماه با پایگاه دائمی در قطب جنوب ماه
تفاوت بزرگ این دوره با عصر آپولو، مقصد نهایی است. پایگاه برنامه‌ریزی‌شده ناسا در نزدیکی «قطب جنوب ماه» ساخته می‌شود؛ منطقه‌ای کاملاً متفاوت با محل‌های استوایی‌تر فرودهای آپولو که احتمالاً ذخایر ارزشمند یخ آب دارد. به گفته مقامات ناسا، نخستین پرتاب مرتبط با این پایگاه باید تا پایان همین سال ۲۰۲۶ انجام شود.
شرکت «استروباتیک» از پیتسبورگ که نخستین مأموریت فرودش روی ماه در سال ۲۰۲۴ ناکام ماند، این بار با یک «تلاش دوم» برمی‌گردد؛ این بار هدف قطب جنوب ماه است و محموله‌اش یک مریخ‌نورد و چند آزمایش علمی خواهد بود. پس از آن، فرودگرها، مریخ‌نوردها و مدارگردهای بیشتری یکی پس از دیگری راهی ماه می‌شوند؛ آن‌قدر که به گفته مقامات، وقتی نخستین فضانوردان آرتمیس روی ماه قدم بگذارند، «ماشین ماه» آن‌ها از قبل آنجا در انتظارشان خواهد بود.
برنامه زمانی فشرده ناسا برای بازگشت به ماه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:
- پایان ۲۰۲۶: نخستین پرتاب مرتبط با پایگاه قطب جنوب ماه و تلاش دوم استروباتیک
- تابستان ۲۰۲۷: مأموریت آرتمیس ۳؛ تمرین اتصال در مدار زمین با چهار فضانورد
- ۲۰۲۸: مأموریت آرتمیس ۴؛ نخستین فرود سرنشین‌دار بر ماه پس از آپولو ۱۷
لباس فضایی سبک‌تر برای نخستین گام‌ها
برای کاهش ریسک و افزایش سرعت، نخستین ماه‌نوردان لباس فضایی سبک‌تر و ساده‌تری نسبت به لباسی می‌پوشند که شرکت «اکسیوم اسپیس» برای مأموریت‌های طولانی‌تر بعدی در حال توسعه آن است. این لباس‌های جدید که «لباس‌های گشت» (Sortie Suits) نامیده می‌شوند، قرار است سال آینده (۲۰۲۷) روی ایستگاه فضایی بین‌المللی آزمایش شوند تا برای فرود ۲۰۲۸ آماده باشند.
چرا این بار با آپولو فرق می‌کند؟
فرانک روبیو نکته کلیدی را این‌طور بیان می‌کند: ساختن یک «حضور بلندمدت» روی ماه، کاری «بسیار چالش‌برانگیزتر» از پروازهای رفت‌وبرگشتی سبک آپولو است. در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، فضانوردان می‌رفتند، چند ساعت روی ماه می‌ماندند و برمی‌گشتند؛ اما این بار ناسا می‌خواهد بماند. پایگاه قطب جنوب، ناوگانی از فرودگرها و مریخ‌نوردها، و زیرساختی که پیش از رسیدن انسان آماده باشد، همه نشانه‌های یک تغییر پارادایم‌اند: ماه دیگر فقط یک مقصد برای بازدید نیست، بلکه قرار است خانه دوم بشر در فضا شود.
اگر همه‌چیز طبق برنامه پیش برود، کمتر از دو سال دیگر انسان دوباره روی ماه قدم می‌گذارد؛ این بار نه برای یک پرچم و چند ردپا، بلکه برای ماندن. جزئیات کامل این برنامه را می‌توانید در گزارش اصلی خبرگزاری آسوشیتدپرس بخوانید.
اگر به اخبار فضا علاقه دارید، این مطالب اِم وب را هم ببینید: شبح‌های ذات‌الکرسی؛ سه جرم مرموز تازه در تصویر روز ناسا و تلسکوپ فضایی اقلیدس به‌طور اتفاقی یک دنباله‌دار ناشناخته کشف کرد.