یک جزوه صدصفحه‌ای دارید و وقت خواندنش را ندارید؛ نوت بوک ال ام گوگل همان جزوه را می‌گیرد و تبدیلش می‌کند به یک گفت‌وگوی صوتی دو نفره که موقع رانندگی یا ظرف شستن گوشش می‌دهید — و اگر زبان خروجی را فارسی بگذارید، آن گفت‌وگو به فارسی است. در این مطلب می‌بینیم این ابزار چیست، چه می‌سازد و سهمیه رایگانش چقدر است.
نوت بوک ال ام چیست و چرا اسمش عوض شد؟
نوت بوک ال ام را گوگل در کنفرانس I/O سال ۲۰۲۳ با اسم رمز «Project Tailwind» معرفی کرد؛ یک دفترچه یادداشت پژوهشی که هوش مصنوعی‌اش فقط روی همان فایل‌هایی کار می‌کند که خودتان به آن می‌دهید. گوگل در ۲۵ تیر ۱۴۰۵ (۱۶ ژوئیه ۲۰۲۶) در وبلاگ رسمی‌اش اعلام کرد نام این ابزار به جمینای نوت بوک (Gemini Notebook) تغییر کرده است؛ همان محصول مستقل است، فقط حالا بیشتر با بقیه خانواده جمینای گره خورده است: دفترچه‌ها را می‌شود مستقیم داخل اپ جمینای هم ساخت و دید. به گفته گوگل، بیش از ۳۰ میلیون نفر و ۶۰۰ هزار سازمان از آن استفاده می‌کنند.
از ۲۵ تیر ۱۴۰۵ (۱۶ ژوئیه ۲۰۲۶) نوت بوک ال ام با نام جمینای نوت بوک شناخته می‌شود. تصویر: وبلاگ رسمی گوگل.
همراه با تغییر نام، هر دفترچه یک «کامپیوتر ابری امن» هم گرفت که برای تحلیل داده‌های منبع‌ها کد می‌نویسد و اجرا می‌کند؛ اول برای طرح Ultra و مشتریان سازمانی باز شد و قرار بود بعد به Pro هم برسد.
فرق نوت بوک ال ام با چت جی پی تی چیست؟
تفاوت اصلی در یک جمله است: چت جی پی تی از همه اینترنت جواب می‌دهد، نوت بوک ال ام فقط از منبع‌هایی که خودتان به آن داده‌اید. شما یک یا چند فایل — جزوه PDF، مقاله، لینک صفحه وب، ویدیوی یوتیوب، فایل صوتی یا یک متن کپی‌شده — در یک دفترچه می‌گذارید و بعد هر سؤالی که می‌پرسید، جوابش فقط از همان منبع‌ها بیرون می‌آید و کنار هر نکته، ارجاع دقیق به همان جای منبع هم هست؛ یعنی می‌توانید هر جمله را با چشم خودتان در فایل اصلی چک کنید. این همان چیزی است که نوت بوک ال ام را برای درس خواندن و تحقیق، مطمئن‌تر از یک چت‌بات معمولی می‌کند.
این یعنی دو محدودیت هم دارد: بدون منبع چیزی برای گفتن ندارد، و جوابش فقط به‌اندازه کیفیت منبع‌های شماست. اگر دنبال خلاصه کردن با چت‌بات معمولی هستید، روش خلاصه جزوه با چت جی پی تی هم در ام وب آموزش داده شده است.
با نوت بوک ال ام چه چیزی می‌شود ساخت؟
قلب ابزار، همان گفت‌وگو با منبع‌هاست؛ ولی پنل «استودیو» در کنار صفحه، با یک کلیک از همان منبع‌ها خروجی‌های آماده می‌سازد:
| خروجی | چه می‌کند | به چه درد می‌خورد |
|---|---|---|
| خلاصه صوتی | گفت‌وگوی دو مجری مجازی درباره منبع‌ها | مرور در راه و رانندگی |
| خلاصه ویدیویی | ویدیوی کوتاه با اسلاید و صدا | فهم سریع یک مبحث |
| نقشه ذهنی | ارتباط مفهوم‌ها را درختی می‌کشد | دید کلی فصل یا مقاله |
| فلش‌کارت و آزمون | سؤال و جواب تمرینی می‌سازد | مرور شب امتحان |
| راهنمای مطالعه و گزارش | خلاصه ساخت‌یافته از منبع‌ها | جمع‌بندی و ارائه |
| اسلاید و جدول داده | ارائه و جدول از محتوا | کلاس و جلسه کاری |
معروف‌ترین خروجی، خلاصه صوتی است که گوگل در ۲۱ شهریور ۱۴۰۳ (۱۱ سپتامبر ۲۰۲۴) معرفی‌اش کرد: دو مجری مجازی، مثل یک پادکست دونفره، درباره جزوه شما حرف می‌زنند. چهار قالب دارد: «گفت‌وگوی عمیق» با دو مجری، «خلاصه کوتاه» با یک گوینده، «نقد» و «مناظره» بین دو دیدگاه. زبان خروجی را خودتان انتخاب می‌کنید؛ فهرست زبان‌ها به بیش از ۸۰ زبان رسیده و فارسی هم در آن هست — گوگل فارسی را در ۹ اردیبهشت ۱۴۰۴ (۲۹ آوریل ۲۰۲۵) اضافه کرد. نسخه «طولانی‌تر» و حالت تعاملی — سؤال با صدا وسط پخش — فعلاً فقط انگلیسی‌اند.
سهمیه رایگان نوت بوک ال ام چقدر است؟
خبر خوب این است که طرح رایگان نوت بوک ال ام واقعاً قابل استفاده است، نه فقط یک تست یک‌بارمصرف. در طرح رایگان می‌توانید تا ۱۰۰ دفترچه بسازید، در هر دفترچه تا ۵۰ منبع بگذارید و هر منبع تا ۵۰۰ هزار کلمه یا ۲۰۰ مگابایت می‌تواند باشد؛ یعنی یک ترم کامل درس با همه جزوه‌ها و مقاله‌ها در یک دفترچه جا می‌شود. مصرف از ۱۱ شهریور ۱۴۰۵ (۲ سپتامبر ۲۰۲۶) بر اساس «قدرت محاسباتی» حساب می‌شود و سهمیه هر ۵ ساعت تازه می‌شود تا سقف هفتگی.
طرح‌های پولی — Plus با ۴٫۹۹ دلار و Pro با ۱۹٫۹۹ دلار در ماه (قیمت‌های آمریکا) — سقف‌ها را چند برابر می‌کنند؛ مثلاً در Pro تا ۵۰۰ دفترچه و ۳۰۰ منبع در هر دفترچه. خروجی سینمایی ویدیویی فقط در Ultra است.
همچنین بخوانید
• خلاصه جزوه با چت جی پی تی؛ پرامپتهای آماده فارسی برای مرور سریع
• ساخت پاورپوینت با چت جی پی تی؛ از جزوه تا اسلاید آماده در چند قدم
نوت بوک ال ام برای کاربر ایرانی؛ چه چیزی فرق می‌کند؟
برای کاربر ایرانی، سه نکته عملی هست که در راهنماهای خارجی نمی‌بینید. اول پرداخت: استفاده از طرح رایگان فقط یک حساب گوگل می‌خواهد و هیچ کارتی لازم نیست؛ طرح‌های پولی با قیمت دلاری و با کارت بانکی ایرانی قابل پرداخت نیستند، پس همان سهمیه رایگان، کل بازی است و خوشبختانه سهمیه‌اش هم دست‌ودلبازانه است. دوم زبان: هم منبع فارسی قبول می‌کند و هم خروجی فارسی می‌دهد؛ جزوه فارسی را آپلود کنید، زبان خروجی را فارسی بگذارید و خلاصه صوتی فارسی بگیرید. سوم دسترسی: به گفته گوگل، در بیش از ۲۰۰ کشور و قلمرو در دسترس است؛ اپ موبایلش هم هست ولی به‌تدریج عرضه می‌شود و ممکن است هنوز همه‌جا در فروشگاه نباشد — اگر پیدایش نکردید، نسخه وب کامل‌ترین تجربه است.
فایل‌های سنگین را با وای‌فای آپلود کنید، نه اینترنت موبایل؛ و جزوه دست‌نویس اسکن‌شده را خوب نمی‌خواند — نسخه تایپ‌شده یا PDF متنی نتیجه بهتری می‌دهد.
قدم‌به‌قدم؛ اولین دفترچه را بسازید
ساختن اولین دفترچه پنج دقیقه هم طول نمی‌کشد:
- وارد شوید. به notebook.google.com بروید و با حساب گوگل‌تان وارد شوید؛ آدرس قدیمی notebooklm.google.com هم به همین‌جا می‌رسد.
- دفترچه تازه بسازید. روی «New notebook» بزنید و یک اسم برایش بگذارید؛ مثلاً «فیزیک ترم اول».
- منبع اضافه کنید. جزوه PDF، لینک مقاله، ویدیوی یوتیوب یا فایل صوتی را بکشید و رها کنید؛ می‌توانید چند منبع را با هم در یک دفترچه بگذارید.
- سؤال بپرسید. در کادر گفت‌وگو بنویسید «مهم‌ترین نکته‌های این فصل چیست؟» و جواب را با ارجاع به منبع بخوانید.
- از استودیو خروجی بگیرید. در پنل استودیو، «Audio Overview» را بزنید، زبان را فارسی انتخاب کنید و چند دقیقه صبر کنید تا پادکست‌تان آماده شود.
سه اشتباهی که نتیجه را خراب می‌کند
اول، اعتماد کورکورانه به جواب: خلاصه‌ها گاهی اشتباه می‌کنند؛ هر نکته مهم را با ارجاع کنارش در فایل اصلی چک کنید — مخصوصاً عددها و تاریخ‌ها را. دوم، ریختن همه‌چیز در یک دفترچه: منبع‌های نامربوط جواب‌ها را قاطی می‌کنند؛ برای هر درس یک دفترچه جدا بسازید. سوم، انتظار نسخه طولانی و تعاملی به فارسی: این دو فعلاً فقط انگلیسی‌اند؛ برای فارسی بین «کوتاه‌تر» و «پیش‌فرض» انتخاب کنید.
جمع‌بندی: نوت بوک ال ام برای چه کسی خوب است؟
اگر دانشجو هستید و شب امتحان با یک جزوه قطور طرفید، اگر مقاله‌های طولانی می‌خوانید و می‌خواهید در رفت‌وآمد به‌جای خواندن گوش بدهید، یا اگر برای کارتان باید از روی چند سند مختلف جواب دقیق با منبع بدهید، نوت بوک ال ام یکی از بهترین ابزارهای رایگان امسال است. نقطه قوتش این است که فقط از فایل‌های خودتان حرف می‌زند — و نقطه ضعفش هم همان است: هرچه منبع بهتری بدهید، جواب بهتری می‌گیرید. اگر دنبال ابزارهای بیشتری هستید، بقیه آموزش‌های هوش مصنوعی ام وب را هم ببینید.
دانلود و دسترسی رسمی
• 
جمینای نوت بوک — گوگل‌پلی (اندروید)
سؤالات پرتکرار
آیا نوت بوک ال ام رایگان است؟ بله؛ با یک حساب گوگل، ۱۰۰ دفترچه و ۵۰ منبع در هر دفترچه رایگان است و برای استفاده معمولی کافی است.
خلاصه صوتی فارسی هم می‌سازد؟ بله؛ زبان خروجی را روی فارسی بگذارید. فقط نسخه «طولانی‌تر» و حالت تعاملی فعلاً فقط انگلیسی‌اند.
فرقش با چت جی پی تی چیست؟ نوت بوک ال ام فقط از منبع‌هایی که خودتان داده‌اید جواب می‌دهد و کنار هر نکته ارجاع به منبع می‌گذارد؛ چت جی پی تی از دانش عمومی‌اش جواب می‌دهد.
اگر نوت بوک ال ام را امتحان کردید و نکته‌ای پیدا کردید — مثلاً زبان فارسی در خلاصه صوتی چطور بود — در دیدگاه‌ها بنویسید تا همین مطلب را به‌روز کنیم.