تقویم رصد این هفته در آسمان ایران، از پنجشنبه ۷ آبان ۱۴۰۵ (۲۹ اکتبر ۲۰۲۶) تا چهارشنبه ۱۳ آبان ۱۴۰۵ (۴ نوامبر ۲۰۲۶)، خبر خوبی برای رصدگران دارد: ماه هر شب لاغرتر می‌شود و آسمان تاریک‌تر. این هفته با ماه رو به کاهش شروع می‌شود، در میانهٔ هفته به تربیع آخر می‌رسد و در پایان هفته با اوج بارش شهابی ثوری جنوبی و آسمانی تقریباً بی‌ماه همراه می‌شود. اگر دنبال بهانه‌ای برای یک شب بیرون رفتن و سر بالا گرفتن هستید، این هفته همان بهانه است.
تقویم رصد این هفته در یک نگاه
| شب | رویداد اصلی |
|---|---|
| پنجشنبه ۷ آبان (۲۹ اکتبر) | ماه رو به کاهش در کنار صورت‌های فلکی زمستانی |
| شنبه ۹ آبان (۳۱ اکتبر) | آسمان تاریک‌تر با ماه نیمه‌روشن؛ فرصت خوب برای رصد ثوری‌ها |
| یکشنبه ۱۰ آبان (۱ نوامبر) | تربیع آخر ماه؛ ماه نیمه‌شب طلوع می‌کند |
| دوشنبه ۱۱ آبان (۲ نوامبر) | هلال رو به کاهش؛ مشتری پیش از نیمه‌شب طلوع می‌کند |
| سه‌شنبه ۱۲ آبان (۳ نوامبر) | ثوری‌های جنوبی فعال؛ زحل در آغاز شب در جنوب آسمان |
| چهارشنبه ۱۳ آبان (۴ نوامبر) | شب اوج بارش شهابی ثوری جنوبی؛ بهترین شب هفته برای شکار گلوله‌های آتشین |
ماه در این هفته: از تربیع آخر تا هلال باریک
ماه کامل شکارچی که ۴ آبان (۲۶ اکتبر) در آسمان بود، حالا رو به کاهش است و هر شب دیرتر طلوع می‌کند. یکشنبه ۱۰ آبان ۱۴۰۵ (۱ نوامبر ۲۰۲۶) ماه به تربیع آخر می‌رسد؛ یعنی فقط نیمهٔ آن روشن دیده می‌شود و حدود نیمه‌شب طلوع می‌کند. این یعنی نیمهٔ اول شب، یعنی بهترین ساعت‌های رصد، کاملاً تاریک است.
هر چه به پایان هفته نزدیک‌تر می‌شویم، هلال ماه باریک‌تر و کم‌نورتر می‌شود و مزاحمت نوری آن کمتر. ماه نو بعدی ۱۸ آبان ۱۴۰۵ (۹ نوامبر ۲۰۲۶) رخ می‌دهد، پس هفتهٔ آینده هم آسمان تاریکی در انتظار رصدگران است. برای رصد شهاب‌ها، همین تاریکیِ رو به افزایش مهم‌ترین خبر هفته است.
اوج بارش شهابی ثوری جنوبی: شب ۱۳ به ۱۴ آبان
مهم‌ترین رویداد تقویم رصد این هفته، اوج بارش شهابی ثوری جنوبی است. بر اساس راهنمای رصدی EarthSky، اوج این بارش شب ۱۳ به ۱۴ آبان ۱۴۰۵ (۴ به ۵ نوامبر ۲۰۲۶) پیش‌بینی شده است. ثوری‌ها بارش پرتعدادی نیستند؛ در شرایط ایده‌آل حدود پنج شهاب در ساعت دیده می‌شود، اما نکته اینجاست که شهاب‌های ثوری کند و درخشان‌اند و گاهی به گلوله‌های آتشین خیره‌کننده تبدیل می‌شوند؛ همان «گلوله‌های آتشین هالووین» که نامشان را از همین فصل گرفته‌اند.
کانون بارش در صورت فلکی ثور (گاو) است که اوایل شب از شرق طلوع می‌کند و حدود نیمه‌شب به بالاترین نقطهٔ آسمان می‌رسد؛ پس بهترین زمان تماشا از حدود ساعت ۲۳ تا بامداد است. در شب اوج، ماه فقط هلالی باریک و کم‌نور است و خیلی زود غروب می‌کند، پس آسمان تقریباً در تمام شب تاریک می‌ماند. برای دیدن ثوری‌ها به هیچ ابزاری نیاز نیست؛ فقط یک جای تاریک دور از نور شهر، یک زیرانداز و کمی صبر کافی است. اگر در همین هفته شبی را برای رصد انتخاب می‌کنید، همین شب اوج را انتخاب کنید. جزئیات بیشتر دربارهٔ این بارش را در مطلب «بارش شهابی ثوری ۲۰۲۶» در ام‌وب بخوانید.
سیاره‌ها در آسمان این هفته
زحل در آغاز شب در جنوب‌شرقی آسمان می‌درخشد و راحت‌ترین سیارهٔ هفته برای پیدا کردن است؛ حتی با یک دوربین دوچشمی کوچک هم حلقه‌هایش دیده می‌شود. مشتری کمی پیش از نیمه‌شب طلوع می‌کند و تا سپیده‌دم در آسمان است؛ با دوربین دوچشمی معمولی می‌توان دست‌کم دو یا سه قمر گالیله‌ای آن را در یک خط کنار سیاره دید.
در سپیده‌دم، مریخ سرخ‌رنگ هم نزدیک مشتری دیده می‌شود؛ صبح دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵ (۲ نوامبر ۲۰۲۶) هلال رو به کاهش ماه هم نزدیک این دو سیاره قرار می‌گیرد. این دو سیاره در هفته‌های آینده به هم نزدیک‌تر می‌شوند و حوالی ۲۵ آبان (۱۶ نوامبر) به کمترین فاصلهٔ ظاهری خود می‌رسند، هم‌زمان با اوج بارش شهابی اسدی که راهنمای کامل آن را به‌زودی در ام‌وب منتشر می‌کنیم. زهره هم در سپیده‌دم، پیش از طلوع خورشید، در شرق آسمان می‌درخشد.
صورت‌های فلکی زمستانی در راه‌اند
در این هفته، صورت‌های فلکی زمستانی کم‌کم صحنه را تحویل می‌گیرند. شکارچی (جبار) با کمربند سه‌ستارهٔ معروفش در نیمه‌های شب از شرق طلوع می‌کند و تا بامداد بالا می‌آید؛ ستارهٔ سرخ‌رنگ ابط‌الجوزا در شانهٔ شکارچی و ستارهٔ آبی رجل در پایش، دو تا از درخشان‌ترین ستاره‌های آسمان‌اند. کمی بالاتر، خوشهٔ پروین (ثریا) در صورت فلکی ثور می‌درخشد و شباهنگ، درخشان‌ترین ستارهٔ آسمان شب، در صورت فلکی سگ بزرگ دنبال شکارچی می‌آید.
تصویر شاخص این مطلب هم دقیقاً همین صحنه را نشان می‌دهد: کمان کهکشان راه شیری و درخشان‌ترین ستاره‌های آسمان، از جمله شکارچی و شباهنگ. اگر این هفته دوربین دارید، عکاسی از همین منطقهٔ آسمان با یک سه‌پایهٔ ساده و نوردهی چندثانیه‌ای، نتیجهٔ خوبی می‌دهد.
چطور این هفته رصد کنیم؟
- از شهر دور شوید: حتی چند کیلومتر فاصله از نور شهر، تعداد ستاره‌های قابل مشاهده را چند برابر می‌کند. کویر و ارتفاعات قشم و جنوب ایران در این فصل معمولاً آسمانی صاف دارند.
- به چشم‌هایتان ۲۰ دقیقه فرصت بدهید: در تاریکی کامل، مردمک چشم باز می‌شود و ستاره‌های کم‌نور یکی‌یکی ظاهر می‌شوند. نور گوشی را کم کنید یا از نور قرمز استفاده کنید.
- به پشت دراز بکشید و به همهٔ آسمان نگاه کنید: برای شهاب‌ها نباید به یک نقطه خیره شوید؛ شهاب ممکن است در هر گوشهٔ آسمان ظاهر شود.
- لباس گرم بردارید: شب‌های آبان حتی در جنوب ایران خنک است و رصد طولانی بدون لباس گرم، زود خسته‌کننده می‌شود.
- از اپلیکیشن آسمان استفاده کنید: با اپلیکیشن‌هایی مثل Stellarium می‌توانید گوشی را به سمت آسمان بگیرید و نام صورت‌های فلکی و سیاره‌ها را همان لحظه ببینید.
جمع‌بندی تقویم رصد این هفته
هفتهٔ ۷ تا ۱۳ آبان ۱۴۰۵ (۲۹ اکتبر تا ۴ نوامبر ۲۰۲۶) هفته‌ای است که آسمان با رصدگران راه می‌آید: ماه رو به کاهش، شب‌های تاریک‌تر و اوج بارش شهابی ثوری جنوبی در پایان هفته. اگر فقط یک شب فرصت رصد دارید، شب چهارشنبه ۱۳ آبان را از دست ندهید؛ و اگر آن شب موفق نشدید، خبر خوب این است که نمایش ادامه دارد: اوج بارش شهابی ثوری شمالی شب ۲۱ به ۲۲ آبان (۱۱ به ۱۲ نوامبر) و اوج بارش شهابی اسدی شب ۲۶ به ۲۷ آبان (۱۷ به ۱۸ نوامبر) در راه است. آسمان این هفته را ببینید و هفتهٔ آینده را هم در ام‌وب دنبال کنید.